Rond de jaarwisseling laait altijd weer dezelfde discussie op: moet vuurwerk verboden worden? Dit jaar leek de media—meer dan andere jaren—een kruistocht te voeren om vuurwerk te demoniseren. Toch viel me iets op: er werd nauwelijks context geboden. Cijfers werden amper genoemd, en vergelijking met voorgaande jaren bleef uit.
Hoe zwaar overlast moet meewegen bij het inperken van persoonlijke vrijheden blijft een politieke keuze. Maar als we de discussie voeren, laten we dat dan op basis van feiten doen. Daarom de vraag:
Hoeveel schade wordt er daadwerkelijk aangericht aan zowel mensen als spullen tijdens de jaarwisseling?
Vuurwerkslachtoffers
Het aantal vuurwerkslachtoffers wordt gerapporteerd door de verschillende veiligheidsregio’s. Maar 25 regio’s doorploegen voor data over 10 jaar is geen kleine opgave. Gelukkig heeft VeiligheidNL dit werk al gedaan en samengevat in een gedetailleerd rapport. Hulde, want met data gewerkt worden.
Belangrijke punten uit de data:
- De cijfers gaan over de jaarwisseling zelf (31 december en 1 januari), met uitzondering van dodelijke slachtoffers.
- Huisartsbezoeken zijn niet meegerekend. Deze worden pas sinds 2018-2019 steekproefsgewijs bijgehouden. Om de vergelijking zuiver te houden, is alleen gekeken naar ziekenhuisopnames.
- VeiligheidNL gaf aan dat de cijfers niet waren gewogen naar bevolkingsgroei. Daarom heb ik de data omgerekend naar het aantal slachtoffers per 100.000 inwoners om trends beter inzichtelijk te maken.
Vuurwerkschade aan spullen
Vervolgens heb ik gekeken naar de materiële schade. Traditioneel wordt deze data gepresenteerd door het Verbond van Verzekeraars. Hun rapportages bevatten een overzicht van de jaarlijkse schadebedragen, die ik heb omgerekend naar schade per persoon. Een totaalbedrag zonder context zegt weinig.
Effect van politieke veranderingen
In 2020 werden strengere vuurwerkmaatregelen ingevoerd. Maar het effect daarvan werd pas zichtbaar tijdens de jaarwisseling 2021-2022, omdat er tijdens de coronajaren een volledig vuurwerkverbod gold.
Alle verzamelde data, inclusief de bronnen, is verwerkt in een Excel-bestand voor wie zelf verder wil graven.
Over de uitwerking en politieke implicatie van deze cijfers is dit artikel geschreven.
Bronnen:
Centraal Bureau voor de Statistiek. (z.d.). Huishoudens nu. Centraal Bureau Voor de Statistiek. Geraadpleegd op 4 januari 2025, van https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/woonsituatie/huishoudens-nu
VeiligheidNL. (2024, januari). Ongevallen met vuurwerk jaarwisseling 2023-2024. Geraadpleegd op 4 januari 2025, van https://www.veiligheid.nl/kennisaanbod/cijferrapportage/ongevallen-met-vuurwerk-jaarwisseling-2023-2024
Verbond van Verzekeraars. (2024, 9 januari). Eerste schatting verzekeraars na jaarwisseling: 8 miljoen euro schade. Geraadpleegd op 4 januari 2025, van https://www.verzekeraars.nl/publicaties/actueel/eerste-schatting-verzekeraars-na-jaarwisseling-8-miljoen-euro-schade
